Khảo sát thường niên của Sapo với 15.000 nhà bán hàng trong lĩnh vực bán lẻ và FnB cho thấy năm 2026 sẽ đánh dấu giai đoạn kinh doanh thận trọng, tập trung vào tuân thủ thuế, vận hành đa kênh và từng bước ứng dụng AI. Tăng trưởng không còn là ưu tiên duy nhất, nhường chỗ cho hiệu quả và kiểm soát rủi ro.
Thuế và hóa đơn điện tử tạo áp lực vận hành
Theo khảo sát, dù 57,3% nhà bán hàng đã nắm được thông tin cơ bản về thuế và hóa đơn điện tử, vẫn còn 42,7% chưa hiểu rõ nghĩa vụ thuế và quy trình kê khai. Nhiều chủ cửa hàng cho biết gặp khó khăn khi bổ sung các bước xuất hóa đơn điện tử và lo ngại chi phí tuân thủ gia tăng.
Hóa đơn điện tử hiện được sử dụng rộng rãi, với gần 47% nhà bán hàng phát hành trên 10.000 hóa đơn mỗi năm. Khoảng 45% còn lại đang trong giai đoạn mở rộng quy mô, phát hành từ 1.000 đến dưới 10.000 hóa đơn/năm.
Khi lựa chọn nhà cung cấp hóa đơn điện tử, chi phí là yếu tố quan trọng nhất (73%), tiếp theo là khả năng dễ sử dụng và tích hợp với phần mềm quản lý bán hàng (61,9%).
AI được kỳ vọng nhưng triển khai còn dè dặt
AI đang được nhà bán hàng ưu tiên ứng dụng trong các hoạt động mang lại hiệu quả ngắn hạn như marketing - quảng cáo (59,9%), phân tích dữ liệu (52%) và chăm sóc khách hàng (47,1%).
Tuy nhiên, các mảng vận hành chuyên sâu như tối ưu bán hàng đa kênh hay dự báo tồn kho vẫn nhận mức độ quan tâm thấp hơn. Những rào cản lớn nhất gồm thiếu nhân sự am hiểu công nghệ (55,9%), chi phí đầu tư (53,3%) và chưa thấy hiệu quả rõ rệt (34,6%).
Điều này cho thấy AI đang ở giai đoạn thử nghiệm và cần chứng minh giá trị thực tế, đặc biệt với các mô hình kinh doanh nhỏ và vừa.
Bán hàng đa kênh trở thành trạng thái phổ biến
Các kênh trực tuyến đang đóng vai trò ngày càng lớn trong tạo đơn hàng. Khoảng 44% nhà bán hàng đánh giá mạng xã hội và sàn thương mại điện tử là kênh hiệu quả nhất, trong đó sàn TMĐT chiếm 28,5% và mạng xã hội 15,5%.
Kế hoạch năm 2026 cũng phản ánh xu hướng này, khi 58,23% nhà bán hàng ưu tiên mở rộng bán hàng trên mạng xã hội và 41,46% trên sàn thương mại điện tử. Website riêng và cửa hàng offline được ưu tiên thấp hơn.
Tâm lý kinh doanh thận trọng bao trùm
Gần một nửa nhà bán hàng (47,1%) có cái nhìn tiêu cực về triển vọng năm 2026, trong đó 19,7% dự báo suy thoái nghiêm trọng và 28,4% cho rằng thị trường sẽ suy giảm nhẹ. Chỉ 11,6% tin vào khả năng tăng trưởng mạnh.
Trước bối cảnh này, phần lớn lựa chọn duy trì quy mô hiện tại và tập trung tối ưu vận hành thay vì mở rộng nhanh.
Chuẩn hóa và công nghệ trở thành nền tảng cạnh tranh
Khảo sát cho thấy thị trường bán lẻ Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng nhanh sang giai đoạn sàng lọc và chuẩn hóa. Việc vận hành đa kênh hiệu quả, tuân thủ thuế, kiểm soát dòng tiền và từng bước ứng dụng AI sẽ là những yếu tố quyết định khả năng trụ vững của nhà bán hàng trong thời gian tới.
Hiệp Nguyễn
