Nhiều chuyên gia nhận định dữ liệu phân tán, thiếu chuẩn hóa và khó liên thông đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của chuyển đổi số trong khu vực công. Việc xây dựng kho dữ liệu dùng chung được xem là nền tảng để AI và các hệ thống số phát huy hiệu quả.
Dữ liệu chưa đồng bộ khiến hiệu quả chuyển đổi số bị hạn chế
Chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước đã có nhiều bước tiến trong những năm gần đây. Tuy nhiên, hiệu quả vận hành thực tế vẫn chưa tương xứng với mức đầu tư do dữ liệu còn phân tán giữa nhiều hệ thống.
Theo các đánh giá của UNESCO, Việt Nam vẫn thiếu nguồn dữ liệu được chuẩn hóa, có cấu trúc và gắn nhãn - những yếu tố quan trọng để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ở quy mô lớn.
Trong khi đó, các nghiên cứu của World Bank và OECD cho thấy nhiều quy trình xử lý hồ sơ hành chính vẫn mất nhiều thời gian cho việc nhập liệu hoặc đối chiếu thông tin giữa các hệ thống chưa kết nối.
Điều này khiến người dân phải khai báo cùng một thông tin nhiều lần khi thực hiện các thủ tục khác nhau, còn cán bộ phải kiểm tra và đối soát dữ liệu thủ công, làm giảm hiệu quả xử lý.
Liên thông dữ liệu được xem là giải pháp trọng tâm
Theo các chuyên gia, thay vì để dữ liệu tồn tại rời rạc ở từng đơn vị, các cơ quan có thể xây dựng kho dữ liệu dùng chung để tập trung thu thập, chuẩn hóa và quản trị thông tin trên một nền tảng thống nhất.
Mô hình này cho phép dữ liệu từ nhiều hệ thống được tích hợp, làm sạch và chuẩn hóa trước khi chia sẻ cho các phần mềm nghiệp vụ, giúp giảm việc nhập liệu lặp lại và hạn chế sai sót.
Khi dữ liệu được kết nối đồng bộ, các quy trình xử lý hồ sơ cũng có thể kế thừa thông tin giữa các bước thay vì phải nhập lại từ đầu.
AI chỉ phát huy hiệu quả khi có dữ liệu chất lượng
Các chuyên gia của Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Viettel (Viettel AI) cho rằng AI chỉ có thể hỗ trợ hiệu quả khi được cung cấp nguồn dữ liệu đầy đủ, chính xác và liên thông.
Trên nền tảng dữ liệu thống nhất, AI có thể tham gia vào nhiều khâu như tự động phân loại hồ sơ, xác thực thông tin, phát hiện dữ liệu bất thường và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.
Điều này giúp giảm đáng kể các thao tác thủ công, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hành chính.
Một số mô hình đã ghi nhận kết quả tích cực
Theo số liệu được công bố, kho dữ liệu dùng chung của tỉnh Ninh Bình đã tích hợp hơn 1.500 bộ dữ liệu chuyên ngành, góp phần nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn lên hơn 99%.
Ở cấp quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng đang đóng vai trò là nền tảng định danh thống nhất, hỗ trợ nhiều cơ quan kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.
Bên cạnh đó, Viettel AI cho biết đang phát triển các nền tảng quản trị và phân tích dữ liệu nhằm hỗ trợ các bộ, ngành và địa phương xây dựng kho dữ liệu dùng chung, phục vụ phân tích, giám sát và điều hành trên một kiến trúc thống nhất.
Dữ liệu sẽ là nền tảng của chính quyền số
Các chuyên gia nhận định chuyển đổi số trong khu vực công không chỉ phụ thuộc vào việc đầu tư công nghệ mà còn đòi hỏi một hệ thống dữ liệu thống nhất, có khả năng chia sẻ và tái sử dụng.
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, AI cùng các nền tảng số có thể hỗ trợ nhiều hơn trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước và cải thiện trải nghiệm của người dân, doanh nghiệp.
Phúc Nguyễn
