Hệ sinh thái thanh toán số tại Việt Nam đang tăng trưởng nhanh chóng, song niềm tin và an toàn vẫn là những ưu tiên hàng đầu đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp. Theo báo cáo mới của Visa, 52% người tiêu dùng và 43% doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMB) tại Việt Nam bày tỏ lo ngại về gian lận, lừa đảo và chuyển tiền sai đối tượng. Bên cạnh đó, 34% người tiêu dùng cho biết việc khó theo dõi giao dịch hoặc nắm rõ quy trình hoàn tiền vẫn là rào cản lớn đối với thanh toán số.
Thanh toán thời gian thực mở ra cơ hội, song thách thức về niềm tin vẫn hiện hữu
Báo cáo cho thấy nhiều tín hiệu tích cực trong tiến trình số hóa. Cụ thể, 94% SMB tại Việt Nam đã chấp nhận thanh toán theo thời gian thực (Real-Time Payments - RTP) tại điểm bán. Đáng chú ý, 66% SMB thể hiện sự quan tâm lớn tới việc khai thác dữ liệu thanh toán nhằm tăng cường bảo mật và hỗ trợ chấm điểm tín dụng.
Những con số này cho thấy Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để thúc đẩy tài chính toàn diện, đồng thời khai mở các cơ hội tăng trưởng kinh tế mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng đó, sự hợp tác chặt chẽ giữa Chính phủ và các đơn vị trong lĩnh vực thanh toán được xem là yếu tố then chốt nhằm xây dựng một hệ sinh thái an toàn, đáng tin cậy và có khả năng liên thông cao.
Báo cáo khu vực về thanh toán thời gian thực
Báo cáo “Strengthening Southeast Asia’s Real-time Payments: Security, Trust and New Pathways to Financial Access” được hợp tác thực hiện bởi Global Finance & Technology Network (GFTN), Nextrade Group và Visa Economic Empowerment Institute (VEEI).
Nghiên cứu tổng hợp ý kiến từ 5.500 người tiêu dùng và 2.100 doanh nghiệp SMB tại sáu thị trường Đông Nam Á gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Báo cáo tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến niềm tin, an ninh trong thanh toán theo thời gian thực, đồng thời chỉ ra những khoảng trống cần được lấp đầy để thúc đẩy thịnh vượng chung trong khu vực.
Những phát hiện chính từ báo cáo
Gian lận và an ninh là mối quan tâm hàng đầu
Tốc độ nhanh và tính không thể đảo ngược của giao dịch số khiến RTP trở thành mục tiêu hấp dẫn của các hành vi gian lận. Người dùng Việt Nam lo ngại về lừa đảo, quyền riêng tư dữ liệu và sự khác biệt trong mức độ bảo vệ giữa các nhà cung cấp dịch vụ.
Khoảng cách niềm tin - cơ hội để cùng phát triển
Người dùng mong muốn quy trình khiếu nại rõ ràng, khả năng theo dõi giao dịch minh bạch và cơ chế hoàn tiền dễ hiểu hơn. Tại Việt Nam, khoảng 1/3 người tiêu dùng vẫn do dự sử dụng thanh toán số vì khó kiểm soát các khoản chuyển tiền.
Tăng cường hợp tác và khả năng liên thông
Báo cáo nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp giữa khu vực công và tư, bao gồm cơ quan quản lý, ngân hàng, mạng lưới thanh toán, fintech và các nhà cung cấp công nghệ, nhằm hài hòa tiêu chuẩn, chia sẻ thông tin và ứng phó nhanh với các mối đe dọa mới.
Đổi mới an ninh và mở rộng tiếp cận tài chính
Các công nghệ như AI phát hiện gian lận, phân tích hành vi và mã hóa token đang trở thành công cụ cốt lõi để quản lý rủi ro mà không làm gián đoạn trải nghiệm thanh toán. Đặc biệt, SMB tại Việt Nam thể hiện mức độ sẵn sàng cao trong việc tận dụng dữ liệu thanh toán để nâng cao bảo mật và cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng.
Hợp tác công - tư là chìa khóa xây dựng hệ sinh thái bền vững
Chia sẻ về kết quả báo cáo, bà Đặng Tuyết Dung, Giám đốc Visa Việt Nam và Lào, cho biết sự hợp tác giữa khu vực công và tư tại Việt Nam đang góp phần tăng cường phát hiện gian lận và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ áp dụng các thực hành số hóa an toàn.
Theo bà, khi các bên cùng phối hợp, niềm tin và an ninh không chỉ giúp củng cố hệ sinh thái thanh toán, mà còn trở thành động lực tạo ra cơ hội tăng trưởng kinh tế cho doanh nghiệp và xã hội.
Visa thúc đẩy an toàn và liên thông trong thanh toán thời gian thực
Trước đà phát triển mạnh của RTP, Visa tiếp tục hợp tác với ngân hàng, fintech và cơ quan quản lý để nâng cao mức độ an toàn và bảo vệ người dùng. Báo cáo cũng chỉ ra các cơ hội kiểm soát rủi ro mới, trong đó có giải pháp Visa Account-to-Account (A2A) Protect, từng phát hiện tỷ lệ lớn giao dịch gian lận trong thử nghiệm tại Anh, ngay cả khi các giao dịch này đã vượt qua hệ thống chống gian lận truyền thống.
Ngoài ra, sáng kiến Scam Disruption ứng dụng AI cùng mạng lưới đối tác toàn cầu của Visa đang góp phần bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp trước các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi.
Độc giả có thể xem toàn bộ báo cáo tại đây.
Hiệp Nguyễn
